Terug naar hoofdinhoud

Technische specificaties in een bestek:
hoe formuleer je ze correct?

Wie een overheidsopdracht opstelt, weet dat technische specificaties een voorzichtige aanpak vragen: Te strikte technische eisen kunnen de mededinging beperken. Te vage eisen leiden dan weer tot onvergelijkbare offertes of discussies tijdens de uitvoering.

Hoe vind je als aanbestedende overheid het juiste evenwicht?

Wat zijn technische specificaties?

Technische specificaties beschrijven de kenmerken waaraan een levering, dienst of werk moet voldoen. Het kan bijvoorbeeld gaan om:

  • functionele prestaties;
  • kwaliteitsvereisten;
  • technische normen;
  • veiligheidsvereisten;
  • duurzaamheidseisen;
  • onderhouds- en gebruiksvoorwaarden;
  • compatibiliteit met bestaande systemen.

Het doel is eenvoudig: potentiële inschrijvers moeten exact begrijpen wat van hen verwacht wordt, zodat zij een passende offerte kunnen indienen.

De grootste valkuil: te snel naar een oplossing schrijven

Technische specificaties worden soms heel sterk afgestemd op een bepaalde oplossing of technologie. Hoewel dit in sommige gevallen gerechtvaardigd kan zijn, is het vaak aangewezen om eerst de onderliggende behoefte of gewenste prestatie te omschrijven. Door te focussen op het resultaat dat men wil bereiken, ontstaat meer ruimte voor verschillende marktpartijen om een passende oplossing voor te stellen en wordt de mededinging maximaal gevrijwaard.

Bijvoorbeeld:

  • "Er moet een toestel van merk X worden geleverd."

Dit beperkt de mededinging en is in principe niet toegestaan, tenzij uitzonderlijke omstandigheden dit objectief rechtvaardigen.

Functioneel omschrijven waar mogelijk

Een betere aanpak bestaat erin eerst na te denken over de onderliggende behoefte:

  • "Het toestel moet een capaciteit hebben van minimaal 500 gebruikers per dag en compatibel zijn met de bestaande infrastructuur."

Functioneel omschrijven vertrekt dus van het gewenste resultaat eerder dan van een vooraf bepaalde oplossing. Door te beschrijven wat bereikt moet worden in plaats van hoe dit moet gebeuren, krijgen inschrijvers meer ruimte om hun expertise in te zetten en passende oplossingen voor te stellen. Dit kan de kwaliteit van de offertes en de mededinging ten goede komen.

Maak duidelijk onderscheid tussen minimumeisen en meerwaarde

Een veel voorkomend probleem is het vermengen van technische minimumeisen met gunningscriteria. Het is daarom belangrijk om telkens na te gaan of een vereiste absoluut noodzakelijk is voor de uitvoering van de opdracht.

Indien dit het geval is, wordt zij best opgenomen als technische specificatie of minimumeis.

Indien de vereiste eerder een bijkomende meerwaarde vertegenwoordigt, ligt opname als gunningscriterium meer voor de hand.

Een voorbeeld:

  • "24/7 storingsdienst beschikbaar" kan een minimumeis zijn.
  • "Interventietijd binnen 2 uur" kan een meerwaarde vormen die beoordeeld wordt binnen de gunningscriteria.

Door dit onderscheid helder te maken, vermijd je discussies.

Laat ruimte voor expertise van de markt

De markt beschikt vaak over meer technische kennis dan de aanbestedende overheid, ondanks een eventueel goed gevoerde marktverkenning. Daarom kan het interessant zijn om enkele doelstellingen te formuleren als technische vereiste, zonder zelf vast te leggen op welke manier die doelstellingen behaald moeten worden.

Technische vereiste = “De voorgestelde oplossing moet ervoor zorgen dat X en Y gebeurt. De inschrijver beschrijft in zijn offerte hoe hij de doelstellingen zal realiseren."

De manier waarop de inschrijver tot de doelstellingen komt, kan dan beoordeeld worden in het kader van de gunningscriteria. Doordat de inschrijver dit in zijn offerte opneemt, maakt deze passage na gunning en sluiting (aan deze inschrijver) deel uit van de contractuele voorwaarden en wordt zij afdwingbaar. Zo ontstaat ruimte voor innovatieve oplossingen terwijl de aanbestedende overheid toch haar behoeften bewaakt.

Denk ook aan de uitvoeringsfase

Technische specificaties spelen niet alleen een belangrijke rol bij de plaatsing van de opdracht, maar beïnvloeden ook de latere uitvoering ervan. Onduidelijke of onvolledige voorschriften kunnen aanleiding geven tot interpretatieverschillen, discussies over de omvang van de prestaties en mogelijke vertragingen tijdens de uitvoering.

Een zorgvuldig opgesteld bestek draagt ertoe bij dat zowel de aanbestedende overheid als de opdrachtnemer van bij de start eenzelfde begrip hebben van de verwachtingen en doelstellingen van de opdracht.

Veelgestelde vraag: hoe gedetailleerd moeten technische specificaties zijn?

Er bestaat geen universeel antwoord. Meer detail betekent niet automatisch een betere opdracht.

Als vuistregel kan je handteren: Zo gedetailleerd als nodig, maar niet gedetailleerder dan noodzakelijk.

Het bestek moet daarbij voldoende informatie bevatten zodat inschrijvers:

  1. begrijpen wat wordt gevraagd;
  2. een correcte prijs kunnen berekenen;
  3. vergelijkbare offertes kunnen indienen.

Hoe kan Triadens helpen?

Bij Triadens ondersteunen we aanbestedende overheden bij het opstellen, nakijken en optimaliseren van bestekken voor werken, leveringen en diensten.

We helpen onder meer bij:

  • het formuleren van juridisch correcte technische specificaties;
  • het onderscheid tussen minimumeisen en gunningscriteria;
  • marktconforme en proportionele eisen;
  • het verhogen van de vergelijkbaarheid van offertes;
  • het beperken van risico's tijdens de uitvoering van de opdracht.

Een goed bestek is immers meer dan een juridisch document. Het vormt de basis voor een succesvolle opdracht.

Wil je jouw technische specificaties laten nakijken of een bestek opstellen dat zowel juridisch correct als praktisch uitvoerbaar is? Neem dan contact op met Triadens.

In het kort

Wat zijn technische specificaties in een overheidsopdracht?               
Technische specificaties beschrijven de kenmerken, prestaties en kwaliteitseisen waaraan een levering, dienst of werk moet voldoen.

Mogen technische specificaties verwijzen naar een merk?  
In principe niet. Verwijzingen naar merken zijn enkel toegestaan in uitzonderlijke gevallen en moeten doorgaans worden aangevuld met de vermelding "of gelijkwaardig".

Wat is het verschil tussen een technische specificatie en een gunningscriterium?     
Een technische specificatie bepaalt waaraan een offerte minimaal moet voldoen. Een gunningscriterium beoordeelt welke offerte de meeste meerwaarde biedt.

Kan Triadens helpen bij het opstellen van een bestek?            
Ja. Triadens begeleidt aanbestedende overheden bij het opstellen, reviewen en optimaliseren van aanbestedingsdocumenten en bestekken.